Przełom roku wiąże się z podsumowaniem ewidencji i zamknięciem roku podatkowego. Powstałe w tym okresie przychody niejednokrotnie sprawiają kłopot z właściwym ustaleniem momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym.
1.1. Kiedy zgodnie z ogólną zasadą powstaje przychód?
Na podstawie art. 14 ust. 1c ustawy o PIT, za datę powstania przychodu należy uznać dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
• wystawienia faktury albo
• uregulowania należności.
Przedsiębiorca zalicza do przychodów wszelkie kwoty należne wynikające z faktur bądź rachunków nawet te, które nie zostały zapłacone przez nabywcę. Oznacza to, że jeżeli po wydaniu towaru lub zrealizowaniu usługi nabywca będzie zwlekał z zapłatą, to przedsiębiorca ma obowiązek wykazania nieotrzymanej należności jako przychodu z działalności.
Ważne: W przypadku przychodów uzyskanych na przełomie roku, przedsiębiorca wykazuje je w ewidencji księgowej w momencie powstania obowiązku podatkowego zgodnie z art. 14 ust. 1c ustawy o PIT, o którym wspomniano powyżej.
Oznacza to, że jeśli wykonanie usługi lub dostawa towaru miały miejsce w grudniu 2024 roku, a zgodnie z ogólną zasadną podatnik ma prawo wystawić fakturę do 15 stycznia 2025 roku, to mimo wystawienia faktury w kolejnym roku podatkowym, podatnik wykazuje przychód zgodnie z datą faktycznej sprzedaży, w roku ubiegłym.
Przychód u podatnika powstał 31 grudnia 2024 roku i z taką datą powinien zostać wykazany w kolumnie 7. KPiR „Sprzedaż towarów i usług”.
1.2. Przychody na przełomie roku w usługach ciągłych
W sytuacji kiedy strony ustalą, że usługa rozliczana będzie w okresach rozliczeniowych, wówczas za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze. Oznacza to, że przychód powinien być wykazany nie rzadziej niż raz w roku na co wskazuje art. 14 ust. 1e ustawy o PIT. Przykładem stosowania tej reguły są przychody z usług ciągłych. Do usług o charakterze ciągłym można zaliczyć usługi świadczone stale, nieprzerwanie i w dłuższym okresie albo bezterminowo. Mogą to być np. usługi najmu, dzierżawy, usługi biur rachunkowych itp. Regulacja ta znajduje zastosowanie także w odniesieniu do dostawy energii elektrycznej oraz cieplnej, jak również gazu przewodowego.
Przykład 3 Firma X w 2024 roku zawarła umowę na świadczenie usług najmu od 1 października 2024 roku. Rozliczenie usług będzie dokonywane co dwa miesiące. Przychód za usługę wykonywaną od października 2024 roku powstanie 30 listopada 2024 roku. Następnie 31 stycznia 2025 roku i 31 marca 2025 roku. W takich datach przychody powinny być zewidencjonowane w księdze przychodów i rozchodów. Mimo, że usługa będzie wykonywana na przełomie roku grudzień – styczeń, podatnik nie powinien jej dzielić na grudzień i styczeń. Przychód ten powinien być wykazany na koniec stycznia 2025 roku, czyli zgodnie z okresem rozliczeniowym ustalonym w umowie.
1.3. Powstanie przychodu w momencie zapłaty a przychody na przełomie roku
Za datę powstania pozostałych przychodów, które nie wynikają ze świadczonych usług lub sprzedaży towarów, dla których również nie stosuje się żadnej z powyższych zasad, uznaje się dzień otrzymania zapłaty. W tej sytuacji przychód powinien być wykazany w dacie otrzymania przez podatnika zapłaty (w formie gotówki, wpływ na rachunek bankowy, przekaz pocztowy).
Ważne Art. 14 ust. 1i ustawy o PIT: “W przypadku otrzymania przychodu z działalności gospodarczej, do którego nie stosuje się ust. 1c, 1e i 1h, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.”
Do tej kategorii przychodów należą przychody, które nie wynikają ze świadczonych usług lub sprzedaży towarów, są to m.in. otrzymane przez podatnika odszkodowania lub odsetki od środków na rachunku firmowym.
Przykład 4 Podatnik w wyciągu bankowym za styczeń 2025 roku ma wykazaną operacje naliczenia odsetek przez bank od środków zgromadzonych na koncie, zaksięgowaną z datą 31 grudnia 2024 roku. W jakiej dacie należy wykazać przychód?
Podatnik powinien wykazać przychód w dacie 31 grudnia 2024 roku w kolumnie 8. KPiR „Pozostałe przychody”.