Do dnia 05.07.2018 śmierć przedsiębiorcy oznaczała koniec jego przedsiębiorstwa, jednak wraz z wspomnianą datą instytucja zarządu sukcesyjnego została wprowadzona. .
Dzięki ustanowieniu przez przedsiębiorcę zarządcę sukcesyjnego na wypadek swojej śmierci może zabezpieczyć on interes swojej firmy.
Do zadań zarządcy należy między innymi prowadzenie przedsiębiorstwa do czasu uregulowania spraw spadkowych.
Kto może zostać zarządcą?
Przede wszystkim zarządcą może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Można powołać zarządcę rezerwowego, ale w interesie przedsiębiorstwa może działać tylko jeden zarządca sukcesyjny. Zarządca rezerwowy zaczyna pełnić swoją funkcję dopiero, kiedy zarządca sukcesyjny, który został powołany jako pierwszy, zrezygnuje ze swojej funkcji lub zostanie odwołany.
Jak powołać zarządcę sukcesyjnego?
- Powołanie zarządcy za życia przedsiębiorcy
- Pisemna zgoda zarządcy na pełnienie funkcji
- Pisemne oświadczenie o powołaniu zarządcy
- Wpisanie zarządcy do CEIDG
W tym przypadku zarządca zaczyna pełnić swoją funkcję z chwilą śmierci przedsiębiorcy.
- b) Kiedy przedsiębiorca nie powołał za życia zarządcy, funkcje zarządcy przejąć może:
- Małżonek przedsiębiorcy, jeżeli przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w ramach spadku
- Spadkobierca ustawowy lub testamentowy przedsiębiorcy, który przejął spadek
- Zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku
Warto pamiętać, że powołanie zarządcy powinno nastąpić w terminie 2 miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy.
Kolejną ważną kwestią, o której należy pamiętać jest to, że zarządca nie może zostać powołany, jeżeli została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy.
Jaki jest zakres działalności zarządcy?
Tak jak wcześniej zostało to wspomniane, zarządca prowadzi przedsiębiorstwo do czasu uregulowania formalności spadkowych. Zarządca działa we własnym imieniu i posługuje się własnymi danymi a także samodzielnie podejmuje czynności mieszczące się w zakresie zarządu w sprawach wynikających z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
Sporządzenie i przedstawianie notariuszowi inwentarza przedsiębiorstwa w spadku również należy do obowiązków zarządcy. Inwentarz ma określać:
- Składniki przedsiębiorstwa w spadku wraz z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili śmierci przedsiębiorcy
- Związane z działalnością gospodarczą zmarłego przedsiębiorcy i ich wysokość długi spadkowe z chwili śmierci przedsiębiorcy
Jaki wpływ ma zarząd sukcesyjny na zobowiązania przedsiębiorstwa?
Zarządca ma kontynuować realizacje zawartych przez przedsiębiorcę umów.
W przypadku oczekiwania na ustanowienie zarządcy przedsiębiorstwo ma stan zawieszenia, podczas którego obie strony nie mogą spełniać świadczeń a już ustalone terminy spełnienia świadczenia również zostają zawieszone.
Zarządca przejmuje również wszystkie obowiązki pracodawcy jednak, gdyby zarządca nie został powołany za życia przedsiębiorcy, umowa o pracę wygasa z upływem 30 dni.
Gdyby właściciele przedsiębiorstwa razem z pracownikiem, na mocy pisemnego porozumienia, mogą uzgodnić, że stosunek pracy zostanie rozwiązany w innym terminie lub będzie kontynuowany na dotychczasowych zasadach.
Zarządca również może zawrzeć z pracownikiem porozumienie o kontynuowaniu stosunku pracy, jeżeli zostanie on powołany przed upływem 30 dni od dnia śmierci pracodawcy. Warto mieć jednocześnie na uwadze, że stosunek pracy trwa jedynie do momentu wygaśnięcia zarządu.
Kiedy wygasa zarząd sukcesyjny?
Zarząd wygasa po upływie 2 lat od dnia śmierci przedsiębiorcy, sąd może przedłużyć okres trwania zarządu, jedynie z ważnych powodów, na czas nie przekraczający 5 lat.
Oprócz wydłużenia czasu trwania zarządu, można też ten czas skrócić, gdy w przeciągu 2 miesięcy od śmierci przedsiębiorcy nikt nie przejął spadku lub gdy stwierdzono nabycie przedsiębiorstwa w spadku przed jedynego spadkobiercę albo zapisobiercę windykacyjnego. Dzieje się też tak, jeżeli tylko jedna osoba nabyła całe przedsiębiorstwo w spadku, tak jak wcześniej nie było to wspomniane, ogłoszono upadłość przedsiębiorcy czy, kiedy wcześniej nastąpi dział spadku obejmujący przedsiębiorstwo w spadku.
Zarządca może też sam zrezygnować z pełnionej funkcji zarówno za życia przedsiębiorcy jak i po jego śmierci.
- Za życia przedsiębiorcy:
- Należy złożyć rezygnację przedsiębiorcy pod rygorem nieważności
- Po śmierci przedsiębiorcy:
- Należy złożyć rezygnację w formie notarialnej
Po złożeniu rezygnacji zarządca musi wykonywać czynności przez kolejne 2 tygodnie, jeżeli nie został w tym czasie powołany nowy zarządca.
Przedsiębiorca ma prawo w każdej chwili zarządcę odwołać. Przedsiębiorca musi złożyć zarządcy pisemne oświadczenie po czym w następnym dniu roboczym po odwołaniu, zgłasza odwołanie do CEIDG.
Jeżeli zarządca musi zostać odwołany po śmierci przedsiębiorcy, wymagana jest zgoda od osób posiadających więcej niż 50% udziału w przedsiębiorstwie w spadku. Uprawnienia do powołania następnego zarządcy wygasa po upływie miesiąca od dnia, w którym poprzedni zarządca został wykreślony z CEIDG.
Co, jeżeli zarządca został powołany w spółce cywilnej?
Zarządcę sukcesyjnego powołuje się w spółce cywilnej, aby w przypadku śmierci jednego z wspólników, spółka cywilna nie uległa rozwiązaniu.
W treści umowy spółki powinny znaleźć się takie zastrzeżenia jak to, że spadkobiercy zmarłego wspólnika wstąpią do spółki na jego miejsce i zostanie ustanowiony zarząd sukcesyjny. W umowie powinno pojawić się zastrzeżenie dotyczące ustanowienia zarządu sukcesyjnego. Jeżeli w umowie spółki nie zastrzeżono, że spadkobiercy wspólnika mają wstąpić do spółki na jego miejsce, a zamiast tego został ustanowiony zarząd sukcesyjny. Wtedy spadkobiercy mogą wejść do spółki z chwilą śmierci wspólnika, jeżeli pozostali wspólnicy wyrażą na to zgodę. Warto jednak zaznaczyć, że jeżeli nie wyrażono sprzeciwu w przeciągu 14 dni, jest to traktowane jako zgoda.
Twoja księgowa nie wysyła Ci tego typu informacji? Może pora na zmianę?